Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie

DIECEZJA
SIEDLECKA

   
A A A
A A A A

6 października 2022 r. Imieniny obchodzą: Petra, Fryderyka, Artur

     
LITURGIA SŁOWA



Czytania:
(Ga 3, 1-5); (Łk 1, 69-70. 71-73. 74-75); (Dz 16, 14b)
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

Aktualności
Specyfikacja Zamówienia Publicznego - Prace konserwatorskie dla fresków
Program prac konserwatorskich dla fresków w kościele
Fotografia prezbiterium - aktualna
Fotofrafia historyczna z 1918 roku - 1
Fotografia historyczna z 1918 roku - 2
Fotografia - fragment odkrywki - 1
Fotografia - fragment odkrywki - 2
 
Poświęcenie pól
Poświęcenie pól 2021
Poświęcenie pól 2020
 
Kolęda
Kolęda 2021/2022
 
Jubileusz 100-lecia
Nabożeństwo do Jezusa Miłosiernego
Msza Jubileuszowa i konferencja
Konkurs na teksty modlitewno - poetyckie
Wystawa poświęcona historii Parafii
 
Cmentarz
Odpust Św. Rocha
Zaduszki 2018
Regulamin
Mapa
Biuro cmentarza
 
Linki
Parafia na You Tube
Parafia na Facebook
Diecezja Siedlecka
Katolickie Radio Podlasie
Podlasie24
Podlaskie Echo Katolickie
EKAI
Episkopat
 
Słuchaj na żywo KRP


        

 
Parafia
Podstawowe informacje
Historia parafii
Kancelaria parafialna
Msze i nabożeństwa
Pracujący księża
Kontakt
 
Sakramenty
I Komunia Św.
Bierzmowanie - przygotowanie
Bierzmowanie kl. VII
Bierzmowanie kl. VIII
Małżeństwo
Poradnia Rodzinna
Katechezy dla narzeczonych
Katechezy chrzcielne
 
Ogłoszenia
2022-10-02
2022-09-25
2022-09-18
 
Intencje
2022.10.03-10.09
2022.09.26-10.02
2022.09.19-09-25
 
Ruchy i Stowarzyszen
Liturgiczna Służba Ołtarza - LSO
Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży - KSM
Schola Dziecięca
Stowarzyszenie Żywy Różaniec
Akcja Katolicka
Chór Parafialny
Oaza
Domowy Kościół
Legion Maryi
Krąg Biblijny
Grupa modlitewna Miriam
Wspólnota Nieustającego Różańca
Apostolstwo Pomocy Duszom Czyśćcowym
Apostolstwo Dobrej Śmierci
Ruch Szensztacki - Liga Rodzin
Róże Różańcowe Rodziców za dzieci
Bractwo Strażnicy Kościoła
Bractwo Przenajświętszej Krwi
Wojownicy Maryi
Róże Różańcowe za współmałżonka
Grupa pielgrzymkowa 14 B
Umiłowana
Grupa Św. Maksymiliana
 
Rady Parafialne
Duszpasterska
Ekonomiczna
 
 
 
Program prac konserwatorskich dla fresków w kościele
 
 

 

 

PROGRAM PRAC KONSERWATORSKICH

DLA FRESKÓW NA SKLEPIENIU I ŚCIANACH PREZBITERIUM

Kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie

 

 

 

październik 2021

Opr. Konserwator Dzieł Sztuki

mgr Zofia Kamińska

 

 

 

1. INFORMACJE WSTĘPNE

 

OBIEKT - Kościół parafialny

 

AUTOR - Nieokreślony

 

CZAS POWSTANIA - początek budowy- przełom XVII/XVIII w. zakończenie 1770r.

 

TECHNIKA WYKONANIA, MATERIAŁ - Kościół murowany z cegły otynkowany

i polichromowany.

 

MIEJSCE PRZECHOWYWANIA - ul. Kard. St. Wyszyńskiego 45, 21-400 Łuków.

 

 

2. OPIS OBIEKTU

Kościół pw. Podniesienia Krzyża Świętego wniesiony został w 1770 r jednak prace z przerwami trwały już od przełomu XVII i XVIII w. Projekt architektury świątyni utrzymany jest w stylu późnego baroku. Wedle ustalonych w okresie baroku zasad, wzniesiono go na niewielkim wyniesieniu, zorientowano prezbiterium, a do jego wnętrza prowadzą lustrzane stopnie schodów. Korpus nawowy jest wyższy od prezbiterium i założony na planie wydłużonego prostokąta. Nawę poprzedza kruchta wydzielona pod chórem muzycznym. Prezbiterium jest dwuprzęsłowe węższe i niższe od nawy, zamknięte trójbocznie. Wzdłuż południowego boku prezbiterium znajdują się dwie zakrystie. Wnętrze kościoła jest przestronne, a szeroką czteroprzęsłową nawę przykrywa sklepienie beczkowe z lunetami na pojedynczych i parzystych gurtach. Poszczególne przęsła zaakcentowano pilastrami pojedynczymi i podwójnymi w porządku wielkim. Pilastry na cokołach maja gładki trzon i zwieńczone są kapitelami jońskimi. Powyżej widoczne jest płasko profilowane belkowanie, fryz i na koniec rozbudowany wieloprofilowy gzyms koronujący. W pierwszym przęśle nawy na filarach i półfilarach zbudowano loggię z chórem organowym. Kolejne trzy przęsła w przestrzeniach pomiędzy pilastrami umieszczono pseudoarkady, w których umieszczono drewniane, polichromowane ołtarze. Prezbiterium od nawy oddziela szeroki łuk tęczowy . Nad ołtarzem głównym znajdują się okno, a po jego dwóch, w płytkich niszach znajdują się malowidła przedstawiające postacie świętych trudne do określenia. Po lewej stronie postać starszego mężczyzny, po prawej młodszego. Odziani są w długie szaty, a u stup znajdują się putta trzymające otwartą księgę.

Niezwykle istotnym aspektem i zawiązanymi z tym przemianami jest fakt, że pierwotnie ołtarz główny był umieszczony pod łukiem tęczowym, za którym znajdowała się wspólna przestrzeń do modlitwy dla zakonników tzw. Chór zakonny. W końcu XIX w po kasacie zakonu, zmieniono układ i przesunięto ołtarz na wschodnią ścianę prezbiterium otwierając tym samym prezbiterium dla nawy.

Ta przemiana wiązała się zapewne z pewnymi modyfikacjami i remontami tej części kościoła. Zagadnieniem istotnym, jest jak zmienił się wystój malarski na powierzchni ścian prezbiterium. Czy wcześniej ściany były pokryte freskami ? czy wykonano je później po przeniesieniu ołtarza. Brak dokumentów z konsekracji kościoła ale wiadomo, że w roku 1770 kościół nie tylko był wzniesiony ale i wyposażony w ołtarze oraz dekorowany polichromią wewnątrz i na zewnątrz. Z opisów wynika, ze polichromia przedstawiała wyobrażenie Boga Ojca na sklepieniu prezbiterium, sceny z życia Św. Franciszka na ścianach oraz na łuku tęczowym.

Z fotografii archiwalnej z roku 1918 widać ma ścianach również ornamenty w formie stylizowanych wici roślinnych na powierzchni fryzu pod gzymsem wieńczącym oraz rodzaj marmuryzacji na powierzchni pilastrów oraz w wydzielonych płaszczyznach za ołtarzami bocznymi.

Nad wejściem do zakrystii wyobrażone są iluzjoinistycznie formy architektonicznie oraz postać nad drzwiami ujęta w iluzjonistycznej niszy. Badania odkrywkowe potwierdziły obecność polichromii.

W miejscach przeprowadzonych badań polichromia wykonana jest technika alsecco w barwach szarości i różu o odcieniu popielatym i zieleni. Widoczne są podrysowania ołówkiem i dość precyzyjnie wykonany rysunek iluzjonistyczny form architektonicznych. Z innych zapisów wynika, że powierzchnia była zharmonizowana kolorystycznie z ołtarzami i utrzymana w przewadze w kolorach szarych w tle.

Zasadniczym pytaniem jest, w którym miejscu znajdowały się malowidła wyobrażające sceny z życia św. Franciszka? Czy w prezbiterium czy w nawie czy w polach fryzu. Czy znajdujące się ma powierzchni ścian prezbiterium malowidła iluzjonistyczne i fryzy pochodzą z okresu po zmianach w końcu XIX w co potwierdzałyby informacje z początku XX w. Zawarte w kronice, że malowidła zniszczone częściowo w trakcie działań wojennych XX wojny Światowej maja ok 40 lat. Wydaje się to mało prawdopodobne ale wymaga potwierdzenia, które będzie możliwe po wykonaniu większego zakresu prac odkrywkowych.

W czasie kiedy powstała dekoracja wnętrza kościoła w Łukowie, działało kilku ważnych artystów związanych z klasztorem ojców Bernardynów. Wykonywali oni polichromie między innymi we Lwowie w Kościele Bernardynów, zachowane do naszych czasów w doskonałym stanie. Byli to artyści- Benedykt Mazurkiewicz, R.S. Bartnicki, P.J.Woliński, J.Seroczyński. Najbardziej znany, który wykształcił swoich uczniów Stanisław Seroczyński działał na terenach Polski nie tak odległych od Łukowa, podobnie jak Ojcowie bracia Dobrzańscy Antonii i Wojciech. Analiza ich realizacji i twórczości zapewne pozwoliłaby na znalezienie analogii dla malowideł w Łukowie. Możliwe to będzie oczywiście dopiero po odsłonięciu oryginalnych powierzchni i wstępnej analizie jej formy.

 

3. STAN ZACHOWANIA I PRZYCZYNY ZNISZCZEŃ

Stan zachowania polichromii jest praktycznie niemożliwy do określenie ze względu na całkowite pokrycie jej wtórnymi warstwami. W świetle bocznym widoczne są miejscowe spękania i duże uwypuklenia różniące się struktura tynku, które sugerują uzupełnienia i łaty z zapraw. Z zapisów w kronice wiadomo, że podczas działań wojennych II Wojny Światowej powstały znaczne uszkodzenia fresków i tynków prezbiterium, które zostały naprawione , a malowidła zamalowane. Obecnie widoczne są farby na powierzchni ścian w barwach bieli i różu i jest to prawdopodobnie 3 warstwa naniesiona na polichromię oryginalną. W trakcie odkrywek wstępnie oceniono, że wtórne warstwy są wykonane z farb emulsyjnych słabo przylegających do podłoża. Siła adhezji do podłoża jest niejednorodna i zależy od wielu czynników. W miejscach przeprowadzonych prób warstwy wtórne łatwo oddzielały się od powierzchni oryginalnej polichromii. Stan obiektu w odniesieniu do polichromii można określić jako nieczytelny, rozpoznawalny w miejscach odkrywek.

 

4. PROGRAM PRAC KONSERWATORSKICH

  1. Dokumentacja stanu zachowania obiektu.

  2. Przygotowanie do prac - ustawienie rusztowań w przestrzeni prezbiterium i zabezpieczenie ołtarza głównego przed uszkodzeniami. Odcięcie barierą przeciwpyłową od nawy kościoła.

  3. Pobranie próbek w celu wykonania analiz pigmentów i spoiwa pierwotnie zastosowanego.

  4. Wykonanie prób metod usuwania przemalowań polichromii. Zastosowanie metod pary wodnej pod ciśnienie, metod mechanicznych wspomaganych chemicznie. Wybrana na podstawie wyników przeprowadzonych prób metoda, nie powinna naruszać warstwy i spoiwa pierwotnej polichromii.

  5. Usunięcie zgodnie z wybraną metodą wtórnych przemalowań z powierzchni polichromii.

  6. Usuniecie wtórnych i wadliwych rekonstrukcji tynków.

  7. Wzmocnienie osłabionych fragmentów polichromii impregnatami na bazie estrów kwasu krzemowego (OH).

  8. Podklejenie odspojeń warstw tynku i polichromii metodą iniekcji z zastosowaniem preparatów preparatów na bazie wapna dyspergowanego.

  9. Niezbędne uzupełnienie tynków z zastosowaniem zapraw wapiennych z wypełniaczem pisakowym.

  10. Uzupełnienie warstwy pobiały szpachlą na bazie mączki dolomitowej i wapna.

  11. Oczyszczenie powierzchni zachowanej polichromii metodami zgodnymi z charakterystyką spoiw oryginalnie zachowanych.

  12. Zabezpieczenie powierzchni polichromii metoda impregnacji preparatami dobranymi do rodzaju spoiwa.

  13. Uzupełnienie brakujących fragmentów polichromii metodą punktowania lub pełnej rekonstrukcji o ile stan obiektu pozwala na rekonstrukcję i daje możliwości właściwej interpretacji brakujących fragmentów.

  14. Uzupełnienie brakujących fragmentów polichromii kolorem lokalnym w przypadku jeśli nie jest możliwa identyfikacja brakujących fragmentów dekoracji.

  15. Zabezpieczenie powierzchni polichromii impregnatem wzmacniającym nie powodującym zmiany kolorystyki.

  16. Oczyszczenie powierzchni ołtarza głównego z luźnych zanieczyszczeń spowodowanych pracami na powierzchni ścian. (metody na sucho).

  17. Wykonanie końcowej dokumentacji fotograficznej i opisowej przeprowadzonych prac.

 

OPR.

Konserwator Dzieł Sztuki

mgr Zofia Kamińska

 

 
     

Copyright 2007 - Realizacja KreAtoR